GÓC NHÌN VĂN HOÁ: VỀ CHÙA TAM BẢO NƠI HỒN QUÊ GỬI GẮM TRONG MÙI HƯƠNG TRẦM TRUYỀN THỐNG

Nếu có dịp về với xã Nam Tiền Hải, tỉnh Hưng Yên, hỏi thăm chùa Thần Quang (mà người dân nơi đây vẫn quen gọi bằng cái tên thân thương: Chùa Tam Bảo, thuộc thôn Tam Bảo), bạn sẽ được chỉ lối đến một khoảng trời bình yên đến lạ kỳ. Không phô trương, không ồn ào, ngôi chùa ấy cứ lặng lẽ đứng đó như một chứng nhân lịch sử, ôm ấp bao thăng trầm của mảnh đất này và tỏa ngát hương thơm đi muôn phương.

Cổng chùa Tam Bảo xã Nam Tiền Hải

Chùa Tam Bảo được xây dựng từ năm 1850, toạ lạc trên diện tích 8.280m², được xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh năm 1994, là minh chứng của lịch sử thời cách mạng giữ nước bảo vệ quê hương, nơi chấp hành Phật sự và hoạt động cách mạng. Tính đến nay Chùa Tam Bảo đã có gần hai thế kỷ chở che cho đời sống tinh thần của bà con trên địa bàn. Trải qua những biến cố của lịch sử và sự phong hóa của thời gian, ngôi chùa đã từng bị xuống cấp, hư hỏng nặng. Nhưng bằng tấm lòng kính Phật của nhân dân và tăng ni, chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu, trong đó đợt đại trùng tu gần nhất vào năm 2020 đã giúp khuôn viên chùa được khang trang như ngày hôm nay.

Giấy chứng nhận Di tích lịch sử văn hoá và cơ sở kháng chiến chống Pháp cấp tỉnh năm 1994

Chùa mang đậm nét kiến trúc truyền thống của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Mái ngói đao cong cổ kính ẩn hiện dưới những tán cây xanh. Khoảng sân vườn rộng rãi, mát mẻ, mang lại cảm giác nhẹ nhõm, an yên ngay khi vừa bước chân qua cổng tam quan. Không gian thanh tịnh, tách biệt hẳn với cái xô bồ của cuộc sống hiện đại.

Không gian thanh tịnh, tách biệt hẳn với cái xô bồ của cuộc sống hiện đại.

Chùa Tam Bảo là nơi thờ Phật, đồng thời có Đền Thánh thờ Thiền sư Không Lộ. Nơi đây từ lâu đã trở thành trung tâm tín ngưỡng quan trọng, nơi gìn giữ các nét văn hóa đặc sắc và là nơi cầu bình an, tổ chức các đại lễ Phật giáo trang nghiêm của địa phương.

Cung Tam Bảo nơi cầu bình an

Nói đến chùa Tam Bảo, người ta không chỉ nhớ đến một ngôi chùa cầu an, mà nhớ ngay đến nghề làm hương trầm truyền thống – một nét văn hóa độc sắc gắn liền với cuộc đời của cố Ni trưởng Thích Đàm Đoan.

Lật lại ký ức vào những năm 1945, khi nạn đói khủng khiếp càn quét miền Bắc, Ni trưởng Thích Đàm Đoan đã lặn lội sang Hải Phòng để học nghề làm hương. Đến năm 1946, sau khi dự vào hàng Tăng Bảo tại Tổ đình Đa Cốc với trọng trách “thượng cầu Phật đạo, hạ hóa chúng sinh”, Ni trưởng được suy cử về trụ trì tại chùa Thần Quang.

Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho Ni trưởng Trần Đàm Viên (tức Ni trưởng Thích Đàm Đoan)

Trong những năm tháng gian khó ấy, không quản ngại nhọc nhằn, Ni trưởng cùng các huynh đệ đã vừa xây dựng cảnh chùa, vừa hoằng pháp sinh lợi, truyền dạy đệ tử và nhân dân trong vùng làm ra những mẻ hương đầu tiên để cứu đói cho dân nghèo. Đáng quý hơn, mái chùa tĩnh lặng này còn là nơi chở che, nuôi giấu các cán bộ cách mạng hoạt động bí mật.

Từ đôi bàn tay của Ni trưởng, nghề làm hương được truyền dạy lại cho các tăng ni và nhân dân trong vùng. Cứ thế, lửa nghề được giữ gìn, truyền từ đời này sang đời khác, tồn tại và phát triển mạnh mẽ cho đến tận ngày nay không chỉ mang lại giá trị văn hoá làng nghề truyền thống còn tạo ra nguồn thu đáng kể giúp cải thiện cuộc sống của Nhà chùa các hộ gia đình làm nghề trong vùng.

Nghề làm hương trầm truyền thống nổi tiếng khắp vùng

Hương chùa Tam Bảo đặc biệt lắm. Nó không chỉ là nén nhang thơm thắp lên bàn thờ tổ tiên, mà là kết tinh của lao động, của lịch sử và lòng thành kính. Với Quy mô sản xuất: Mỗi năm, nhà chùa và bà con làm ra khoảng hơn 1,2 tấn trám nhựa nguyên liệu tự nhiên. Cứ mỗi tạ trám cùng với bột rễ hương bài, trầm và hoa ngâu nguyên liệu dưới sự khéo léo sẽ se được khoảng 800 bó hương thành phẩm. Trước đây hương trầm được làm hoàn toàn thủ công nên số lượng sản xuất có hạn, đến nay nhà Chùa đã áp dụng Công nghệ máy móc vào để sản xuất tăng về số lượng nhưng chất lượng vẫn giữ nguyên hương thơm truyền thống. Nhờ bí quyết gia truyền từ năm 1946, hương Tam Bảo có mùi thơm thanh khiết, nhẹ nhàng, không độc hại, mang lại cảm giác ấm cúng cho mỗi nếp nhà.

Giờ đây, hương chùa Tam Bảo đã nổi tiếng khắp vùng. Du khách thập phương về chiêm bái, khi đi không quên mang theo vài bó hương về dùng hoặc làm quà biếu tặng. Đó không còn là một món hàng thương mại đơn thuần, mà là món quà mang đậm giá trị văn hóa tâm linh của người dân Nam Tiền Hải.

Sư Thầy Thích Diệu Xuân- người cần mẫn đưa những nén hương trầm đi muôn nơi

Chùa Tam Bảo hôm nay không chỉ là điểm tựa tinh thần, là hồn cốt lịch sử văn hóa tâm linh, mà còn mang giá trị kinh tế thiết thực khi gìn giữ được một nghề thủ công truyền thống tốt đẹp. Tương lai không xa đây sẽ là một địa điểm du lịch tâm linh đầy ý nghĩa. Nếu một ngày lòng bạn cảm thấy chông chênh, hãy về với chùa Tam Bảo, thắp một nén hương thơm, ngắm mái chùa cong vút và cảm nhận nét an yên, tự tại trong tâm hồn.